Zaterdag 1 mei 2010 07:00 uur
Stolwijkersluis
Ontvang updates voor Stolwijkersluis
„Mijn werk als koerierster begon met Rens, dat was de schuilnaam van Dick Vermij. Hij was een vriend van mijn broer, dus hij kwam vaak over de vloer. Hij zei toen eens in de hal: ’Wil jij wat voor me doen?’ ’Ja joh, Dick, zeg het maar.’ ’Nou, eens wat wegbrengen.’ Mijn moeder zei: ’Je bent nog veel te jong om daaraan te beginnen. Wacht eerst maar je verjaardag af’. Toen ik 17 was geworden, zei ik gelijk: ’Nu zeg ik tegen Dick dat ik hem wel helpen wil.’ Ik zat toen in de vijfde klas van het Christelijk Lyceum in Alphen aan den Rijn. Ik deed HBS-A.Het is altijd goed gegaan tussen Dick en mij. Ik wist helemaal niet dat het om iets illegaals ging. Ik kende Dick al heel lang, dus ik had wel vertrouwen in hem. Hij vraagt het niet voor niks. Dick was medewerker van Theo de Kool in Stolwijkersluis, die als schuilnaam ’Frits SS’ had. Bij De Kool thuis was een van de stencilposten waar Trouw werd gedrukt. Meneer De Kool was een heel aardige man. Hij was een centrale figuur in de groep en heeft veel in het verzet gedaan.Pas toen ik ja gezegd had, vertelde Dick me waar het om ging. Het begon met een krantje wegbrengen. Ik kende Dick goed en wilde dat wel voor hem doen. Hij kwam ook heel serieus over. Ik had het niet voor iedereen gedaan. Het was niet zo dat ik het nou voor m’n land deed, hoor. Maar thuis hoorde ik altijd over ’Die rotmoffen dit en dat’. Dus toen ik wat kon doen tégen die moffen, kwam dat aardig in mijn straatje. Moffen haatte ik wel erg, dus als ik daar iets tegen doen kon, graag.Dicks zus Jup (‘Alie’) bleek achteraf ook te koerieren. Dat wist ik in de oorlog niet. Ik wist helemaal niet veel van de organisatie af. Dick zei: ’Kijk uit wat je zegt.’ Mijn ouders wisten niet eens wat ik deed en mijn vriend Herman ook niet. Je praatte er niet over om de organisatie niet in gevaar te brengen. Herman was lid van de jeugdgroep Voor Nederlandse Vrijheid, een onderdeel van de Binnenlandse Strijdkrachten. Herman en ik hebben in de oorlog nooit met elkaar gesproken over wat we in het geheim uitvoerden.Ik bracht aanvankelijk wat ondergrondse krantjes naar een paar adressen. Daar gingen later grotere hoeveelheden heen. Eén adres was De Korte in de Vlamingstraat. Die moest ook een stapel krantjes hebben. Ik bracht de kranten ook naar Chris Bontebal in Reeuwijk, schoenmaker Van der Pool, de familie Polet, drogisterij Langeraar aan de Burgemeester Martensstraat.Bij Van der Pool heb ik heel wat zitten wachten. Wat ik daar bracht, moest weer worden doorgegeven. Ik moest dus wachten tot de andere koerierster daar kwam om het van me over te nemen. Zodra ze binnenkwam, kon ik weg. Ik bleef in Gouda. Ik wist niet wie de andere koerierster was of waarheen de post ging; we hadden geen contact. Alles ging zo stiekem in die tijd; je versprak je veel te gauw. Als ik krantjes over had, deelde ik ze aan kennissen uit. Ik zei niet hoe ik eraan kwam. Zelf las ik Trouw ook. Ik hield er altijd eentje achter. Mijn ouders zullen wel vermoed hebben dat ik dat werk deed. Ze hebben er nooit naar gevraagd en ik heb er ook nooit met iemand over gepraat.Het waren allemaal vertrouwde mensen, van wie ik achteraf hoorde dat ze in het verzet zaten. Maar dat wist ik toen niet. De topmensen hadden contact. Ik praatte als koerierster nooit over het werk.Risico’s en gevaar was ik me niet bewust, maar ik was wel voorzichtig. Als ik naar De Kool ging, moest ik over het bruggetje. Daar stond altijd een Duitse wacht. Ik dacht altijd: ’Die moet ik ongezien voorbij komen’, maar op het laatst groetten ze mij want ik kwam er elke dag langs. Dan knikte die mof vriendelijk tegen me en knikte ik maar eens terug, dat leek me het beste. Ik heb er nooit last van gehad, ben nooit gecontroleerd. Mevrouw De Kool viel vlak voor haar huis met haar fiets op de grond. Al die krantjes rolden over de grond. Toen heeft die Duitse wacht haar nog geholpen om alles te verzamelen en kon ze verder fietsen. Wij vonden het reuze komisch dat ze dat meemaakte.Ik hoorde wel van Rens dat er mensen van Trouw waren opgepakt. Maar dat was voor mij geen reden om te stoppen. Ik heb aan het koerierswerk nooit een hekel gehad. Ik vond het juist leuk dat ik iets terug kon doen. Ik was nou niet bepaald pro-Duits.Ik was een keer op weg naar Bontebal in Reeuwijk, binnendoor. Toen zag ik twee Duitsers aankomen met twee meiden. Ik zeg gewoon ’meiden’, want dat waren het. Die hadden een fiets bij zich met een lekke band en wilden mijn fiets hebben. Ik zeg: ’Maar waar moet je dan naar toe?’ ’Ja, we moeten naar Dordrecht’. ’O’, zei ik ’dat is vlakbij. Zie je daar die torens? Daar is het al.’ Ik pakte m’n persoonsbewijs en liet zien dat ik in Dordrecht geboren ben. Ze lieten me gaan. Ze zullen in Gouda wel een andere fiets gepikt hebben, maar niet de mijne.Rens z’n vader werd ook een keer met krantjes aangehouden. Hij zei: ’O, dat is niks bijzonders, alleen Evangelium-papiere ’. Hij mocht doorrijden.Bij een razzia op de Zwarteweg heb ik me een keer moeten verstoppen. Die mensen vonden het best. Ze zeiden ’Kom maar binnen, hoor.’ Met Kees van der Matten (hoofdverspreider Trouw in Gouda) ben ik nog een keer naar een boer geweest om eten te halen. Ik had een zak tarwe achterop de fiets, maar daar zat een gaatje in. Je kon zo mijn spoor volgen.We hadden afgesproken om allemaal naar De Kool toe te gaan als de bevrijding een feit was. Op een vrijdagavond liepen er ineens allemaal mensen in onze straat. ’We zijn vrij!’, riepen ze, ’we zijn vrij!’ Ik ben over de sluis naar De Kool gegaan, dat was een hele omweg. Ik hoorde wat en hield me schuil achter een muurtje. Ik zat er ik weet niet hoe lang en er gebeurde niets. Op het laatst dacht ik: ’Ik ben gek. Ik ga proberen om erlangs te gaan’. Toen bleek het een bekende jongen te zijn die van mij geschrokken was en achter een ander muurtje gekropen was. Dat was wel geestig.Na de bevrijding ben ik bij Trouw gaan werken, administratief voor de redactie in Gouda. Na een tijdje gingen ze naar Rotterdam. Dat hoefde voor mij niet. Toen ben ik ermee gestopt. Aan het illegale werk werd weinig aandacht besteed. Daar zaten we ook niet op te wachten. Ik heb na de oorlog weinig contact meer gehad met de mensen met wie ik heb samengewerkt. Ik was maar een radertje in die tijd voor Trouw.’’
Lees het volledige artikel bij de bron
Bekijk al het lokale nieuws van Stolwijkersluis