Oud beeldmateriaal uit Noord-Holland

Gezicht in de Watertoren van Bussum aan de Godelindeweg 2.

De uit 1897 daterende Bussumse watertoren, maakte van 1898 tot 1990 onderdeel uit van een pompstation en waterwingebied. Net als de meeste andere watertorens in Nederland verloor ook 'de Bussumse' zijn functie voor drinkwaterdistributie, omdat hun rol werd overgenomen door pompsystemen van grote waterleidingbedrijven, zoals PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland. In 1990 verkoopt PWN de toren. Na een ontwikkelingsperiode van 20 jaar, had het een herbestemming gekregen als kantoorgebouw en opende in 2010 haar deuren. In dat jaar werd het gebouw uitgeroepen tot het 'Duurzaamste kantoorgebouw van Nederland'.

Bij de herbestemming is gekozen om oud en nieuw 'puur' naast elkaar te zetten. Er is voorzichtig omgegaan met de historische elementen. De binnenzijde van de toren was in slechte staat: wit afgebladderde schilfers, los zittende trappen en veel roest. Het oude metselwerk is weer zichtbaar gemaakt. Ook de oude raamposities bleken aan de binnenzijde te herleiden. Door de in 1967 gemetselde 2e schil aan de buitenzijde van de watertoren waren de oude ramen niet meer zichtbaar. Door vanaf binnenzijde gaten te zagen in het metselwerk is het oude beeld deels hersteld.

Zesentwintigste foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht op de Fronik boerderij aan de Westzanerdijk 150 in Zaandam.

De Fronik boerderij is vernoemd naar zijn laatste bewoner de veeboer Pieter Fronik die hier met zijn gezin woonde. De boerderij is van het type hooihuisboerderij, een regionale variant van de stolpboerderij die zich kenmerkt door het weglaten van de zijbeuken of een deel ervan. In de boerderij worden negen woningen gerealiseerd die geschikt zijn voor cliënten met autisme.

Initiatiefnemer van dit project is de Stichting Fronik Buurtboerderij, in samenwerking onder andere met De Heeren van Zorg (organisatie voor woonbegeleiding van volwassenen met autisme), Stadsherstel Amsterdam, de gemeente Zaandam en de Provincie Noord-Holland. De Fronik boerderij is in 2017 uitgekozen tot meest markante herbestemmingsproject van Noord-Holland.

Twaalfde foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in de hal van het hotel/hostel Kings Inn tussen de Koningsstraat en Kanaalkade in Alkmaar, een voormalige kolenloods.

Eenendertigste foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

De museumtramlijn rijdt op een deel van de voormalige Haarlemmermeerspoorlijnen.
Maar succes bleef uit. Vanaf de jaren 30 van de vorige eeuw vervielen de personendiensten. De goederendiensten hielden het tot in de jaren 70 uit.
De exploitatie van museumtramlijn en het beheer van de spoorlijn is de verantwoordelijkheid van de Stichting Electrische Museumtramlijn Amsterdam (EMA).
De tram kan gehuurd worden voor allerlei gelegenheden. Daarnaast rijdt de trein iedere zondag vanaf het voorjaar t/m oktober tussen het Haarlemmermeerstattion en Bovenkerk.

Zestiende foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht op het fort Markenbinnen aan de Provincialeweg 9 bij Markenbinnen.

Het voormalige fort, ook wel bekend als Fort Knollendam, is gebouwd in 1905.
Het fort maakte deel uit van de Stelling van Amsterdam. Sinds 1986 wordt het fort gebruikt door het RBOC die opleidingen verzorgt voor de brandweer en hulpdiensten.
In een ander deel worden recreatieve activiteiten georganiseerd. Het Fort is een Provinciaal Monument én staat op de lijst van werelderfgoed van de UNESCO.

Negentiende foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in de Kromhouthal aan de Gedempt Hamerkanaal 231 in Amsterdam Noord, tijdens een beurs.

De scheepswerf ’t Kromhout van de familie Goedkoop begon in de 18e eeuw in Amsterdam Oost met het vervaardigen van houten zeilschepen van dit kromhout.
Later stapte het bedrijf over op ijzeren stoomschepen. Dankzij de toenemende vraag naar de schepen en motoren van Kromhout was er behoefte aan meer ruimte en week de motorendivisie in 1908 uit naar het gebied aan het IJ wat nu de Overkant heet. Na verschillende uitbreidingen van het terrein is in 1925 de IJ-zijde van De Kromhouthal ontstaan. In 1930 werd nog eens flink uitgebreid. Jarenlang werden de motoren geproduceerd, tot de vraag ernaar afnam en de productie daalde.

Machinebedrijf STORK zat aan de aangrenzende Ketelstraat en kende juist een periode van enorme groei. STORK produceerde allerlei machines en apparaten voor de voedselindustrie en nam in 1966 de motorendivisie van Kromhout over. Toen kreeg het terrein de omvang die het gebied de Overkant vandaag de dag nog steeds heeft.
In 2009 kocht Woningstichting Eigen Haard het terrein om van het hele gebied en ontwikkelde hier een nieuwe creatieve hotspot van Amsterdam.

Sindsdien heeft ook Amsterdam Noord zich sterk ontwikkeld als bruisend creatief en cultureel centrum van Amsterdam. De Kromhouthal heeft een rol gespeeld in de ontwikkeling van het stadsdeel. Want dankzij vele investeringen is de Kromhouthal langzaam maar zeker uitgegroeid tot een begrip in Amsterdam. En zo is de ooit drukke industriële strook langs het IJ langzaam maar zeker uitgegroeid tot de bruisende evenementenstrip die het vandaag is.

Elfde foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht op de vogelspotterskoepel van fort K'ijk aan de Lagendijk 22 in Uitgeest.

Fort K'ijk is het voormalige fort bij Krommeniedijk, dat onderdeel was van de stelling van Amsterdam. De Heeren van Zorg (organisatie voor woonbegeleiding van volwassenen met autisme), de provincie Noord-Holland, Stadsherstel Amsterdam en het Landschap Noord Holland hebben in 2011 de handen ineen geslagen en het fort herbestemd. Sinds 2017 biedt het onderdak aan 25 woonunits voor mensen met autisme, een belevingscentrum en horecagelegenheid.

Elfde foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in de voormalige kogelfabriek van kaliber .50 patronen.

Op het 43 hectare grote Hembrugterrein in Zaandam, achter hoge hekken en strenge beveiliging, produceerde de Artillerie Inrichtingen vanaf 1895 tot 2003 vuurwapens, artillerie en munitie voor het Nederlandse leger.

Op dit terrein staat het tweehonderd meter langgerekt wit gebouw uit 1956 aan de oever van het Noordzeekanaal. Het Rijksvastgoedbedrijf, eigenaar van het terrein, tekende in 2012 een samenwerkingsovereenkomst met de Provincie Noord-Holland en de gemeente Zaanstad. Met als doel het terrein nieuw leven in te blazen als bedrijventerrein voor creatieve en innovatieve ondernemers. In 2018, is Het HEM BV opgericht om de kogelfabriek een nieuwe invulling te geven als een ontmoetingsplek voor eigentijdse cultuur.

Dertiende foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in de Peperhof aan de Peperstraat 1 in Oosterend op Texel.

De Peperhof, voorheen een gereformeerde kerk, werd in 1897 gebouwd omdat het oude kerkje uit 1853 uit haar jas was gegroeid. Het nieuwe gebouw bood onderdak aan 400 kerkgangers. Na een kerkenfusie kwam de kerk in 2003 leeg te staan en werd verkocht aan coöperatie Woontij. Zij wilde er appartementen in maken, maar dat voornemen strandde. Stichting De Peperhof nam het pand in 2012 in gebruik als expositieruimte.

Zeventiende foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in de hal van het voormalige pompgemaal aan de Duinweg 50 in Den Helder.

Het pompstation is in 1907 gebouwd voor de Duinwaterleidingmaatschappij Den Helder, het latere Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord-Holland (PWN). Het station heeft architectonische en cultuurhistorische betekenis omdat het als laatste onderdeel is overgebleven van het plan uit 1907 voor uitbreiding en verbetering van de gemeentelijke waterleiding van de Duinwaterleidingmaatschappij, het latere Provinciaal Waterleidingbedrijf Noord-Holland (PWN). Samen met de gemeente Den Helder heeft het Mondriaan Fonds in 2008 het gebouw opgeknapt en geschikt gemaakt als tijdelijke werk- en woonruimte voor kunstenaars.

Achttiende foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in het hoofdkantoor van kledingmerk Vanilia aan de Zaandijkerweg 5 in Wormerveer.

Het hoofdkantoor van Vanilia is gevestigd in de fabriek van de voormalige zeepziederij de firma Jan Dekker, beter bekend als De Adelaar, vanwege het karakteristieke beeld van een adelaar op het dak.

Na 1985 stond de fabriek leeg, na een lange geschiedenis vanaf de 18de eeuw. Vanaf 2004 is het een Rijksmonument. Sinds 2008 is het gebouw in gebruik als hoofdkantoor van het Nederlandse damesmodemerk Vanilia.

Vierde foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht op restaurant DeDAKKAS aan De Witstraat 1A in Haarlem.

Het restaurant staat sinds 2018 bovenop parkeergarage De Kamp, dat in 1973 door de gemeente Haarlem is gebouwd. Hoewel het hier niet gaat om een echte herbestemming, is er wel degelijk geen sprake is van een waardevolle, toegevoegde bestemming. Zeker kan worden gezegd dat het een verrijking is aan een gebouwtype, een parkeergarage, dat bepaalt niet te boek staat als de meest fraaie architectuur, maar veelal wel stadsbeeldbepalend is. Anderzijds zijn nu al parkeergarages aangewezen als nieuwe of jonge monumenten, zoals die aan de Marnixstraat in Amsterdam, ook wel de ‘Wokkel’ genaamd. Dus wie weet gaat dat misschien ook nog gebeuren met garage de Kamp. De aanwezigheid van DeDAKKAS zou dat kunnen legitimeren.

Achtste foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in het Dorpshuis Zuidermeer aan de Zuidermeerweg 56a Zuidermeer.

Het Dorpshuis is gevestigd in het in 1934 gebouwde Onze-Lieve-Vrouw van Lourdeskerk.
Het gebouw bleek in de daarop volgende decennia te groot voor de Katholiek Zuidermeerse gemeenschap. Vanaf 2000 werd wens steeds groter om de kerk te verkleinen of een herbestemming voor het gebouw te vinden. In 2008 vonden zeven partijen, o.a. het Bisdom Haarlem, het parochiebestuur, de provincie Noord-Holland, de gemeente Koggenland, elkaar in een uniek samenwerkingsverband voor het herbestemmingsplan. Mede hierdoor was er ruimte ontstaan om na te denken over de kerk als centrum van dorpsgemeenschap. Het multifunctioneel herbestemmingsplan bevat een kapel voor de parochie en dorpshuis met een activiteitenzaal die wordt gebruikt als ontmoetingsruimte, gymzaal en repetitieruimte.

Negende foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in het interieur van Cultureel centrum De Groene Zwaan aan de Rechtestraat 14 in De Rijp.

Het Cultureel centrum De Groene Zwaan is gevestigd in de voormalige kerk van de Lutherse gemeente in de Rijp, gesticht in 1788. De Groene Zwaan is het symbool van de Lutheranen. Het pand is sinds 1975 een Rijksmonument. Na 1950 nam het kerkbezoek sterk af, waardoor het toen al nodige onderhoud niet meer betaald kon worden. Om de kerk te behoeden voor dreigend verval werd in 1969 ondergebracht in de Stichting De Groene Zwaan.

Recent is De Groene Zwaan vooral als jongerencentrum in gebruik geweest. Het huidige bestuur van Stichting De Groene Zwaan ziet De Groene Zwaan vooral als sociaal en cultureel centrum, toegankelijk voor een breed publiek, niet alleen voor jongeren. Tegenwoordig biedt het een breed scala aan van culturele activiteiten, zoals concerten, cabaret en filmcafé ‘s.

Vijfde foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019

Gezicht in de hal van de voormalige tinfabriek aan de Amsterdamsestraatweg 5 in Naarden.

Gebouwd in 1956, was de tinfabriek tot halverwege 2017 nog volop in bedrijf.
In 2018 opende het haar deuren, na een renovatie, waarbij de bestaande gebouwen zijn hergebruikt en de basis vormen van een uniek duurzaam project, waarbij de karakteristieke elementen van toen zijn behouden. Het biedt onder andere onderdak als showroom aan een Volo dealer, te zien op de foto.

Zevende foto uit een serie van zesentwintig, getiteld Oud van Nu: hergebruik van erfgoed in Noord-Holland. De serie is gemaakt in opdracht van het Noord-Hollands Archief en de Provincie Noord-Holland in het kader van de documentaire foto-opdracht 2019